Κατά την 20η Τακτική Συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αθηναίων, αποφασίστηκε η ίδρυση της Ενεργειακής Κοινότητας Πολιτών “ΦΑΕΘΩΝ”.

Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, υπογράμμισε: «Για να μπορέσει ο Δήμος να σχεδιάσει μια ενεργειακή πολιτική, χρειάζεται δομές, μηχανισμούς και εργαλεία. Η Ενεργειακή Κοινότητα αποτελεί το μέσο, για να παραχθεί καθαρή ενέργεια και να διανεμηθεί. Θέλουμε να εντάξουμε σε αυτή τα ευάλωτα νοικοκυριά. Μετά, βέβαια, μπορεί να αξιοποιηθεί πολλαπλώς, και θα μπορούν να συμμετέχουν ακόμα και πολίτες αν το επιθυμούν. Το συνολικό σχέδιο για την ενεργειακή πολιτική που θα εφαρμόσει ο Δήμος Αθηναίων θα παρουσιαστεί τον Σεπτέμβριο. Ήδη έχουμε εξασφαλίσει χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο, ενώ συνεχίζουμε τις προσπάθειες για να εξασφαλίσουμε και άλλες ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις».

Στη συνέχεια ο Δήμαρχος Αθηναίων αναφέρθηκε στη συνολική στρατηγική του Δήμου: «Μέχρι το 2030 θέλουμε να παράγουμε καθαρή ενέργεια. Δουλεύουμε συστηματικά ώστε μέχρι το 2050 να οδηγηθούμε στην κλιματική ουδετερότητα. Προς αυτή την κατεύθυνση, έχουμε δημιουργήσει το Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας, έχουμε ανακοινώσει την κλιματική συνέλευση νέων και συζητάμε για την κατασκευή ενός φωτοβολταϊκού πάρκου στη Φυλή. Σύντομα θα παρουσιάσουμε θερμικούς χάρτες, χάρτες για το πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε διαδρομές για φυσικό αερισμό καθώς και σε ποια σημεία της πόλης θα φυτέψουμε νέα δένδρα.  Αυτές οι μεταβάσεις είναι δύσκολες και το κλειδί είναι πώς θα είναι κοινωνικά δίκαιες».

Ο κ. Δούκας εξήγησε πως η ίδρυση της Ενεργειακής Κοινότητας Πολιτών “ΦΑΕΘΩΝ” μπορεί να αποτελέσει πεδίο συνεργασίας πολλών Δήμων: «Ο σχεδιασμός είναι να δημιουργήσουμε αυτή τη δομή με απόλυτη ασφάλεια και στη συνέχεια να την παραχωρήσουμε και σε άλλους Δήμους της Αθηναϊκής Ενεργειακής Συμμαχίας. Θέλουμε να κάνουμε πράξη το “Η ισχύς εν τη ενώσει”, να δημιουργήσουμε μια μεγαλύτερη οντότητα και να αιτηθούμε ρεύμα, όχι μόνο για τον Δήμο της Αθήνας, αλλά για 16 Δήμους. Δηλαδή, θα μπορούσε να αφορά ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, ακόμα και το 50% του πληθυσμού της χώρας. Και αν πει κάποιος όχι, θα το πει στο 50% του πληθυσμού».

Η Ενεργειακή Κοινότητα έχει ως σκοπό τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης ενεργειακής στρατηγικής με τους ακόλουθους στόχους:

α) Παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση ή πώληση ηλεκτρικής ή θερμικής ή ψυκτικής ενέργειας από σταθμούς Α.Π.Ε. ή Σ.Η.Θ.Υ.Α. ή Υβριδικούς Σταθμούς εγκατεστημένους εντός της Περιφερειακής Ενότητας που βρίσκεται η έδρα της Ενεργειακής Κοινότητας.

β) Διαχείριση πρώτης ύλης για την παραγωγή ηλεκτρικής, θερμικής ή ψυκτικής ενέργειας από βιομάζα ή βιορευστά ή βιοαέριο ή μέσω ενεργειακής αξιοποίησης του βιοαποικοδομήσιμου κλάσματος αστικών αποβλήτων.

γ) Προμήθεια για τα μέλη της ενεργειακών προϊόντων, συσκευών και εγκαταστάσεων, με στόχο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης, της χρήσης συμβατικών καυσίμων, και τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας.

δ) Προώθηση της ηλεκτροκίνησης, συμπεριλαμβανομένης της δραστηριότητας του φορέα εκμετάλλευσης υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.

ε) Προμήθεια για τα μέλη της ηλεκτροκίνητων οχημάτων, υβριδικών ή μη, και εν γένει οχημάτων που χρησιμοποιούν εναλλακτικά καύσιμα.

στ) Διανομή ηλεκτρικής ενέργειας εντός της Περιφερειακής Ενότητας όπου βρίσκεται η έδρα της.

ζ) Προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου προς τελικούς πελάτες, εντός της Περιφερειακής Ενότητας όπου βρίσκεται η έδρα της.

η) Παραγωγή, διανομή και προμήθεια θερμικής ή ψυκτικής ενέργειας εντός της Περιφερειακής Ενότητας όπου βρίσκεται η έδρα της.

θ) Διαχείριση της ζήτησης για τη μείωση της τελικής χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας και εκπροσώπηση παραγωγών και καταναλωτών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

ι) Ανάπτυξη δικτύου, διαχείριση και εκμετάλλευση υποδομών εναλλακτικών καυσίμων ή διαχείριση μέσων βιώσιμων μεταφορών εντός της Περιφερειακής Ενότητας όπου βρίσκεται η έδρα της Ενεργειακής Κοινότητας.

ια) Παροχή ενεργειακών υπηρεσιών.

ιβ) Εφαρμογή εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού από σταθμούς Α.Π.Ε. με αποθήκευση για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των μελών, των καταναλωτών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, ιδιοκτησίας της Ε.Κ.Π.

Η χρονική διάρκεια της Ενεργειακής Κοινότητας Πολιτών “ΦΑΕΘΩΝ” ορίζεται σε τριάντα (30) έτη.

Στις μέρες μας, το κράτος και οι θεσμοί του είναι φανερά αποδυναμωμένοι, ιδιαίτερα μέσα σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, το οποίο επιβάλει βίαιες και ριζικές απορρυθμίσεις στα οικονομικά και κοινωνικά συστήματα, ευνοώντας νέες μορφές του ανταγωνιστικού κεφαλαίου (ιμπεριαλιστικό)[1] που χαρακτηρίζεται από την μονοπωλιοποίηση της οικονομίας, μαζική συσσώρευση πλούτου και διεύρυνση των αποικιακών ζωνών. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ιεράρχηση των κοινωνικοοικονομικών αναγκών γίνεται με γνώμονα τα συμφέροντα των κυρίαρχων ελίτ και όχι με βάση τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Στο παγκοσμιοποιημένο σύστημα του «χρηματιστηριακού δαρβινισμού[2] όπου ο ισχυρότερος επικρατεί» τα κράτη χάνουν το νόημα της ύπαρξής τους, τη στιγμή που η κοινωνία βασανίζεται από προβλήματα μαζικής ανεργίας, οι ανισότητες και η φτώχεια εντείνονται, ενώ η χρεωκοπία των ασφαλιστικών φορέων και η μειωμένη παραγωγικότητα της οικονομίας αποτελούν πλέον τη «νέα κανονικότητα» (new normal).

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η -σύμφωνα με τον Gramsci– ιδέα περί της κοινωνίας των πολιτών, ως σφαίρας μιας γενικότερης ελευθερίας, η οποία θα βασίζεται στη δόμηση δικτύων εμπιστοσύνης του κοινωνικού κεφαλαίου, προωθώντας τη συνεργασία ανάμεσα σε ατομικές οντότητες, προβάλλει ως ο πλέον καθοριστικός παράγοντας για τη δικαιότερη αντιμετώπιση των προβλημάτων, σε τοπικό και υπερτοπικό επίπεδο.

Όπως επισημαίνεται από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. «Η Κοινωνία των Πολιτών αποτελεί παράγοντα ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση του κράτους δικαίου και βασική συνιστώσα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής για τα θεμελιώδη δικαιώματα».

Εδώ και αρκετές δεκαετίες, στη 2^η Κοινότητα του Δήμου Αθηναίων, δραστηριοποιούνται διάφορα Σωματεία – Σύλλογοι πολιτών, όπως π.χ. η ΑΚΙΒΔΑ, ο Αρδηττός, ο Ορφέας, κλπ., οι οποίοι με τις δράσεις τους προάγουν το δημοκρατικό διάλογο, υπηρετώντας το γενικότερο συμφέρον των κατοίκων της Κοινότητάς μας, ενώ επωμίζονται τον δύσκολο ρόλο του διαμεσολαβητή μεταξύ δημοσίων/δημοτικών αρχών και πολιτών.

Στο πλαίσιο της δημοκρατικής νομιμοποίησης για αποφάσεις που αφορούν στις τοπικές κοινωνίες, είναι απαραίτητη η περαιτέρω ενίσχυση του διαλόγου με τις ομάδες πολιτών μέσω της θεσμοθέτησης απλοποιημένων και σαφών κανόνων αμφίδρομης επικοινωνίας, όπου τα προς απόφαση τοπικά θέματα θα μπορούν να τίθενται στο δημόσιο διάλογο, πριν από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Επιπρόσθετα, οι Δήμοι οφείλουν να αναζητούν χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως π.χ. το πρόγραμμα του δημοσιονομικού πλαισίου 2021 – 2027 της E.E., CERV, ώστε να είναι σε θέση να στηρίζουν αποτελεσματικότερα τους τοπικούς Συλλόγους.

Στην παρούσα συγκυρία, όπου η αλόγιστη και χωρίς όρια αύξηση των ενοικίων, απότοκος της αποτυχίας της ελεύθερης αγοράς, απειλεί τα συμφέροντα των πολιτών, θα ήταν ωφέλιμο οι Δήμοι της χώρας να εξαντλούν κάθε δυνατότητα για αναζήτηση και διάθεση χώρων σε Συλλόγους, σε επίπεδο γειτονιάς, με σκοπό την απρόσκοπτη λειτουργία τους.

Το Κέντρο Πρόληψης “Αθηνά Υγεία” σε συνεργασία με το Αρεταίειο Νοσοκομείο και το ΕΚΠΑ σας προσκαλούν σε μια εθελοντική δράση προσφοράς, την Πέμπτη 23  Μαΐου  2024 και ώρες 11.00-17.00 στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, αίθουσα Μηχανουργείο.

Στον ορισμό της για τη διαβουλευτική δημοκρατία, η Hartz-Karp[1] υποστηρίζει, ότι η διαδικασία της διαβούλευσης ενισχύει τις φωνές των πολιτών, ανεξάρτητα από την κοινωνικοοικονομική κατάσταση, το φύλο και την ηλικία τους, μέσω της συνδιαμόρφωσης λύσεων για ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος που τους αφορούν. Σύμφωνα με όσα επισημαίνει ο Rosenberg[2], η διαβούλευση θέτει στο επίκεντρο το άτομο, ως πολίτη, προβάλλοντας την ορθολογικότητά του, καθώς και το αίσθημα δικαιοσύνης που αναπτύσσει κατά τη διαδικασία λήψης μιας απόφασης.

Ο Αντώνης Μακρυδημήτρης επέμενε συχνά, ότι «όσο περισσότεροι οι νόμοι, τόσο ατελέστερη η διαδικασία της επεξεργασίας και η εγγύηση της ποιότητας και της αξίας τους», ενώ από τον 1^ο αιώνα μ.Χ., ο Τάκιτος διαπίστωνε, ότι: «Όσο πιο διεφθαρμένο είναι ένα κράτος, τόσο περισσότεροι είναι οι νόμοι και οι διατάξεις σε αυτό».

Όπως έχει αποδείξει η εμπειρία, η ταχύτητα της νομοθετικής διαδικασίας, κατά κανόνα δεν συμβάλει σε «καλή» και «δίκαια» νομοθέτηση. Αντίθετα, οδηγεί σε πολυνομία και σε σύγκρουση μεταξύ νομοθετικών διατάξεων με συναφές περιεχόμενο, χαρακτηριστικά που παρεμποδίζουν σε μεγάλο βαθμό τη δημόσια διοίκηση της χώρας στην εφαρμογή των νόμων. Η διαβούλευση, μέσω της ευρύτερης συμμετοχής και συναίνεσης, μετά από ενημέρωση της κοινωνίας, «εξορθολογίζει» τις αποφάσεις, τόσο σε υπερτοπικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, καθόσον οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να αναλύουν τα υφιστάμενα γεγονότα από πολλαπλές οπτικές, να συζητούν και να αντισταθμίζουν τις επιλογές τους (Hartz-Karp). Η συνεισφορά της διαβούλευσης στη συνεργατική αναζήτηση συμφωνίας, καλλιεργεί έτι περαιτέρω τη δημοκρατική κουλτούρα, θεμελιώνοντας ταυτόχρονα τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στην νομιμοποιητική οδό της συμμετοχής των πολιτών.

Όσον αφορά στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης, η διαδικασία της διαβούλευσης συνήθως αρχίζει με τη δημοσιότητα των προς απόφαση θεμάτων και συνεχίζεται με τη διεξαγωγή διαλόγου, τη διατύπωση και ανάλυση των απόψεων, καταλήγοντας σε κοινά αποδεκτές λύσεις για όλους τους εμπλεκομένους (stakeholders).

Η οδηγία COM 2002/704 της Ε.Ε. αναγνωρίζει την ανάγκη για διαβούλευση στα πλαίσια ευρείας συμμετοχής σε κάθε στάδιο πολιτικής, από το σχεδιασμό μέχρι την εφαρμογή της, τηρώντας πάντοτε τις αρχές της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Αυτά επιτυγχάνονται μέσω της ενημέρωσης των εμπλεκομένων και των συμφερόντων που αυτοί εκπροσωπούν, κατά τρόπον ώστε μέσω της διαβούλευσης, πριν από τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης, να διασφαλίζεται η αποτελεσματική εφαρμογή της.

Θα πρέπει να τονισθεί, ότι τόσο στο άρθρο 21 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όσο και στο άρθρο 25 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά Δικαιώματα, κατοχυρώνεται το δικαίωμα συμμετοχής στην άσκηση δημόσιας εξουσίας. Στην ελληνική έννομη τάξη -με τον ν. 4014/2011– η διαβούλευση καθίσταται ουσιώδης τύπος της περιβαλλοντικής αδειοδότησης.

Η αστική ευθύνη λόγω παραβίασης του συμμετοχικού δικαιώματος, θεμελιώνεται εξ ίσου σε σχέση με άλλα είδη ευθύνης προς αποζημίωση, ενώ το έννομο συμφέρον συμμετοχής στη διοικητική διαδικασία της διαβούλευσης, παρέχει πρόσβαση σε άσκηση ένδικων μέσων για την προστασία του συμμετοχικού δικαιώματος, τόσο λόγω παράλειψης διεξαγωγής της διαβούλευσης όσο και εξ αιτίας πλημμέλειας στη διαβουλευτική διαδικασία. Προφανώς, όταν συντρέχει το τεκμήριο γνώσης του διοικούμενου για την εφαρμογή της προτεινόμενης ρύθμισης, τα προαναφερόμενα ενισχύονται περισσότερο.

Το Σύνταγμα κατοχυρώνει διαβουλευτικό δικαίωμα -ως ειδική και όχι γενική- υποχρέωση των Δημοσίων Οργάνων. Μάλιστα, παρότι μορφές διαβούλευσης που πηγάζουν εκ του νόμου μπορούν να καταργούνται, ο δημόσιος διάλογος παραμένει, ειδικότερα όταν εξετάζεται σε αντιδιαστολή με περιπτώσεις κατά τις οποίες το δικαίωμα διαβούλευσης έχει ως σκοπό τον εξορθολογισμό μιας διαδικασίας λήψης απόφασης. Υπό το πρίσμα αυτό, η κατάργηση ή η μη διεξαγωγή διαβούλευσης, ισοδυναμεί με την αποδοχή ότι η απόφαση δεν λαμβάνεται τελικά εξ ίσου ορθολογιστικά, ενώ το αίσθημα της αδικίας ενισχύεται.

[1] Hartz-Karp J., (2005), “A Case Study in Deliberative Democracy: Dialogue with the City”, Journal of Public Deliberation 1(1). doi: https://doi.org/10.16997/jdd.27

[2] Rosenberg S., (2007), “Deliberation, Participation and Democracy: Can People Govern?”, Palgrave Macmillan London. doi: https://doi.org/10.1057/9780230591080