Το Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, είναι μια πόλη που φλέγεται από τις υψηλές θερμοκρασίες. Ερευνητική ομάδα[1] διεξήγαγε μεγάλης κλίμακας προσομοιώσεις, με ανάπτυξη οκτώ (8) διαφορετικών σεναρίων που μελετούν την αξιοποίηση ανακλαστήρων θερμότητας και ψυχρών υλικών, σε συνδυασμό με αρδευόμενο και μη αρδευόμενο πράσινο (χαμηλής και υψηλής βλάστησης).

Όπως έδειξαν τα αποτελέσματα των μετρήσεων, είναι δυνατή μια μεγάλη μείωση της θερμοκρασίας, μέχρι και κατά 4,5^οC (μεγαλύτερη που έχει αναφερθεί για αστικό περιβάλλον), καθώς επίσης και μειώσεις στο ετήσιο άθροισμα διαφορών θερμοκρασίας (της τάξεως του 26%). Επιπρόσθετα, η εξοικονόμηση ενέργειας που απαιτείται για την μείωση της θερμοκρασίας υπολογίσθηκε σε 16%, ενώ εκτιμάται ότι και η αντίστοιχη ζήτηση θα μειωθεί μέχρι και 35%.

Οι μετρήσεις για κάθε σενάριο, λαμβάνουν υπ’ όψιν τη διάρκεια τριών (3) θερινών και ενός (1) χειμερινού μήνα. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται τα ευρήματα για τα εξεταζόμενα σενάρια, στο πρώτο εκ των οποίων (σενάριο αναφοράς), δεν εφαρμόζεται κανένα μέτρο μείωσης της θερμοκρασίας.

1. Χρήση υλικών υψηλής  λευκαύγειας/άλβεδο (albedo)[2] και μετρήσεις σε στέγες και πεζοδρόμια (albedo 0,20),
2. Χρήση υπερ-ψυχρων υλικών και μετρήσεις σε στέγες (albedo 0,75) και πεζοδρόμια (albedo 0,20),
3. Χρήση καινοτόμων φωτονικών επικαλύψεων[3] που επιτυγχάνουν όχι μόνον την μεγιστοποίηση της αντανάκλασης της ακτινοβολίας στο ορατό φάσμα, αλλά και την υψηλή θερμική εκπομπή στο υπέρυθρο ατμοσφαιρικό παράθυρο[4] σε στέγες (albedo 0,95), μηδενική σε πεζοδρόμια,
4. Αύξηση κατά 30% της υποδομής πρασίνου, με αξιοποίηση μη αρδευόμενης βλάστησης χαμηλού επιπέδου (θάμνοι και γρασίδι), (albedo υφισταμένων συνθηκών),
5. Αύξηση κατά 60% της υποδομής πρασίνου, με αξιοποίηση μη αρδευόμενης βλάστησης χαμηλού επιπέδου (θάμνοι και γρασίδι), (albedo υφισταμένων συνθηκών),
6. Αύξηση κατά 30% της υποδομής πρασίνου, με αξιοποίηση αρδευόμενης βλάστησης χαμηλού επιπέδου (θάμνοι και γρασίδι), (albedo υφισταμένων συνθηκών),
7. Αύξηση κατά 60% της υποδομής πρασίνου, με αξιοποίηση αρδευόμενης βλάστησης χαμηλού επιπέδου (θάμνοι και γρασίδι) (albedo υφισταμένων συνθηκών),
8. Αύξηση αρδευόμενης βλάστησης υψηλού επιπέδου (πλατύφυλλων δένδρων), σε συνδυασμό με την αξιοποίηση καινοτόμων υλικών, (albedo αντανάκλασης 0,95, albedo εκπομπής θερμότητας 0,95).

Τα αποτελέσματα της εν λόγω μελέτης, καταδεικνύουν ότι συνδυασμένες προσπάθειες, αφ’ ενός μέσω της αύξησης της υψηλής βλάστησης -που η πόλη της Αθήνας χρειάζεται άμεσα- και αφ’ ετέρου μέσω της αύξησης του δείκτη λευκαύγειας, με την αξιοποίηση κατάλληλων υλικών, μπορούν να συμβάλουν αποφασιστικά στη μείωση της θερμοκρασίας, κατά τους θερμούς μήνες του έτους. Στοίχημα για την επιστημονική κοινότητα, αποτελεί η ανάπτυξη εγχρώμων νανο-δομημένων φωτονικών υλικών, που μειώνουν την όχληση από την αντανάκλαση -σε σχέση με τα υφιστάμενα- ενώ είναι εξ ίσου αποδοτικά όσον αφορά στη δυνατότητα ψύξης κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ παράλληλα θα μπορούν να χρησιμοποιούνται ακόμα και για την παραγωγή ενέργειας. Ένα στοίχημα, που ευελπιστούμε ότι θα κερδηθεί, το συντομότερο δυνατόν.

Η πόλη της Αθήνας, θεωρείται από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα ως ιδανικός τόπος, προκειμένου να εφαρμοσθούν πειραματικά οι νέες τεχνολογίες, δεδομένου ότι η νέα Δημοτική Αρχή διαθέτει τη βούληση, ενώ και ο νέος Δήμαρχος, ο Χάρης Δούκας, έχει ήδη δεσμευθεί για την ανάπτυξη περισσότερου πράσινου υψηλής βλάστησης, τη σημαντικότερη απαίτηση της ως άνω μελέτης.

Εάν μάλιστα λάβουμε υπ’ όψιν, ότι η πόλη της Αθήνας -σε σύγκριση με το Ριάντ- διαθέτει το πλεονέκτημα των υπόγειων υδάτων, που μπορεί να αξιοποιήσει για την απρόσκοπτη άρδευση, τότε όχι μόνον η διεθνής επιστημονική κοινότητα, αλλά και διεθνείς οργανισμοί, καθώς και άλλοι φορείς, θα πρέπει να σπεύσουν να υποστηρίξουν την πειραματική εφαρμογή του προτεινόμενου μοντέλου αντιμετώπισης της αύξησης της θερμοκρασίας, στην πόλη της Αθήνας.

---

[1] «Quantifying the energy impact f the heat mitigation technologies at the urban scale», M. Santamouris, et al., Nature Cities, Vol. 1, Jan. 2024, pp. 62-72.

[2] Λευκαύγεια ή άλβεδο (albedo), είναι η μονάδα μέτρησης της ανακλαστικότητας μιας επιφάνειας. Όσο ο δείκτης τείνει προς το 1, τόσο μεγαλύτερη η δυνατότητα της αντανάκλασης της θερμότητας. Η μέση λευκαύγεια της Γης υπολογίζεται σε 0,3.

[3] Καινοτόμα νάνο-δομημένα φωτονικά, εξαιρετικά λεπτά και πολυεπίπεδα υλικά. Κατασκευάζονται από καρβίδιο πυριτίου και χαλαζία και έχουν την ιδιότητα να μετατρέπουν την θερμότητα σε υπέρυθρο μήκος κύματος αόρατου φωτός, δηλαδή στο μήκος κύματος που μπορεί να εκμεταλλευθεί το ατμοσφαιρικό παράθυρο, αποβάλλοντας τη θερμότητα στο διάστημα. Σύμφωνα με μελέτες, είναι δυνατόν να μειώσουν την θερμότητα κατά 5^οC, σε συνθήκες άπλετης ηλιοφάνειας.

[4] Η ατμόσφαιρα είναι διαφανής, για ακτινοβολία με μήκος κύματος 8μm-13μm. Το εν λόγω εύρος είναι το ίδιο με το φασματικό πεδίο της μέγιστης θερμικής ακτινοβολίας, συνεπώς κατάλληλες δομές μπορούν να ανταλλάξουν ενέργεια με τον μεγαλύτερο ψύκτη θερμότητας, το σύμπαν.